Tomasz Marceli Szarota (ur. 2 stycznia 1940 r. w Warszawie), polski historyk (prof.) i publicysta.

Syn Rafała Marcelego Blütha (1891-1939), rusycysty, krytyka, publicysty katolickiego i historyka literatury, związanego z czasopismem " Verbum ", rozstrzelanego przez hitlerowców (urodzony kilka tygodni po jego śmierci) oraz Elidy Marii Szaroty (1904-1994), romanistki i germanistki.

Badacz historii XX w., zwłaszcza dziejów okupacji hitlerowskiej i ruchu oporu w Polsce podczas II wojny światowej oraz życia codziennego w okupowanej Warszawie i innych stolicach Europy. W latach 1957-1962 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim (praca magisterska o Powstaniu Styczniowym, pod kierunkiem prof. Stefana Kieniewicza). Od 1962 r. pracownik Instytutu Historii PAN. W 1991 r., po uzyskaniu tytułu profesora zwyczajnego, kieruje tam Pracownią Dziejów Polski po 1945 r. W 1998 r. wykładowca ("Visiting Fellow") w Institut für die Wissenschaften vom Menschen (Instytucie Nauk o Człowieku) w Wiedniu. Przebywał na stypendiach naukowych w Niemczech (m.in. stypendium Fundacji Humboldta), Francji i Belgii.

Redaktor naczelny wydawnictwa ciągłego „Polska 1944/45-1989. Studia i materiały” Instytut Historii PAN /do 2008 r. - osiem tomów/. Publikował m.in. w "Przeglądzie Historycznym", "Kwartalniku Historycznym", "Dziejach Najnowszych", "Więzi", "Tygodniku Powszechnym", "Polityce", "Rzeczpospolitej", "Gazecie Wyborczej".

Członek Rady Naukowej Centrum Badań Historycznych PAN w Berli­nie i Rady Naukowej Polskiego Słownika Biograficznego, członek Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej, przewodniczący Komisji Ekspertów przy realizacji programu badawczego "Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką", członek Komitetu redakcyjnego serii wydawnictwa TRIO "W krainie PRL", przewodniczący jury Nagrody "Klio" Wydawców Książki Historycznej, członek jury Nagrody im. Władysława Pobóg-Malinowskiego oraz Nagrody im. Tomasza Strzembosza. Członek ZAIKS-u oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Wyróżnienia i nagrody: nagrody tygodnika "Polityka" /1970,1972, 1975,1979, 2001/; Nagroda im. Wincentego Rzymowskiego /1970/; Nagroda Sekretarza Naukowego PAN /1975,1989/; wyróżnienie Pilsudski Institute of America oraz nagroda "Miesięcznika Literackiego" /1984/; Nagroda Ministra Edukacji Narodowej oraz Dyrektora Instytutu Zachodniego /1989/; nagroda "Klio" /1995/; nominacja do nagrody "Nike" /2000/; nominacja do nagrody im. Kazimierza Moczarskiego /2009/. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski /2006/.

Żonaty /od 1962 r./ z Anną Manteuffel /córką prof. Tadeusza Manteuffla/, syn Piotr /ur.1966/ jest psychologiem i kulturoznawcą, profesorem w Instytucie Psychologii PAN oraz w Wyższej Szkole Psychologii Społecznej w Warszawie.

Wykaz ważniejszych publikacji:

• Osadnictwo miejskie na Dolnym Śląsku w latach 1945-1948 (Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo PAN 1969)
• Okupowanej Warszawy dzień powszedni (Czytelnik 1973, 1978, 1988, ISBN 83-07012-24-4; przekład niemiecki: Warschau unter dem Hakenkreuz. Leben und Alltag im besetzten Warschau 1.10.1939 bis 31.7.1944 , Schöningh Verlag 1985, ISBN 3-506-77472-7)
• Stefan Rowecki "Grot" (Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1983, 1985, ISBN 83-01-04578-7)
• Niemiecki Michel. Dzieje narodowego symbolu i stereotypu (Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1988, ISBN 83-01083-52-2; przekład niemiecki: Der deutsche Michel. Die Geschichte eines nationalen Symbols und Autostereotyps , przekł. Kordula Zentgraf-Zubrzycka, Fibre 1998, ISBN 3-929759-38-1)
• V - jak zwycięstwo. Symbole, znaki, demonstracje patriotyczne walczącej Europy 1939-1945 (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1994, ISBN 83-02053-56-2)
• Życie codzienne w stolicach okupowanej Europy. Szkice historyczne. Kronika wydarzeń (Państwowy Instytut Wydawniczy 1995, ISBN 83-06024-10-9)
• Niemcy i Polacy. Wzajemne postrzeganie i stereotypy (Wydawnictwo Naukowe PWN 1996)
• U progu Zagłady. Zajścia antyżydowskie i pogromy w okupowanej Europie (Sic! 2000, ISBN 83-86056-74-6; 2001, ISBN 83-86056-91-6)
• Karuzela na placu Krasińskich, Studia i szkice z lat wojny i okupacji (Oficyna Wydawnicza "Rytm" - Fundacja "Historia i Kultura" 2007, ISBN 978-83-7399-259-7)
• "Die Deutschen in den Augen der Polen während des Zweiten Weltkrieges", Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie 2009, ISBN-978-83-922446-7-7